GDANSK - GESCHIEDENIS

Gdansk heeft een eeuwenoude geschiedenis die begint in de 10e eeuw.

Gelegen op een kruispunt van belangrijke handelsroutes maakte Gdansk tot een ontmoetingsplaats van vele culturen, nationaliteiten en religies.


Door de ontwikkeling van de handel en visserij en de ambachtsgilden kreeg de stad al snel een leidende positie in Pommeren.


Ook toen de Teutoonse ridders ( Duitse Orde ) de stad overnamen in 1308 bleef de stad zich ontwikkelen en kreeg al snel de naam Danzig. Door onderdeel te worden van de Hanzesteden in 1361 en de snelle ontwikkeling van de haven kreeg Gdansk een sterke positie binnen Europa.


Nadat de Duitse Orde in 1410 was verslagen werd Gdansk onderdeel van de Poolse Kroon. Koning Kazimierz Jagiellonczyk schonk de stad onafhankelijkheid als autonome stad.


In de 16e eeuw bereikte de stad het aantal van 77.000 inwoners. Wat betreft rijkdom en architectonische pracht en praal kon Gdansk concurreren met elke andere stad in de Baltische regio.

1618 was voor Gdansk een hoogtepunt, het exporteerde 25 keer zoveel graan dan in 1491.


Maar de noordelijke oorlogen laten diepe sporen na in Polen, met name in 1648. 

De graanhandel wordt belemmerd door militaire operaties en een periode van recessie begint.


In 1771 nemen de buurlanden elk een stuk Polen. Pruisen neemt alles rond Gdansk, waardoor de stad wordt geïsoleerd van centraal Polen.


Franse, Saksische en Poolse troepen belegeren en veroveren Gdansk in 1807. 

In de vrede van Tilsit wordt onder auspiciën van de koning van Saksen en Pruisen in 1813-1814 de stad vrij verklaard.


In 1919 werd de Vrije Stad Gdansk uitgeroepen in  het Verdrag van Versaille. 


In 1933, toen de nazi's aan de macht kwamen, begon de fascistische teneur te escaleren in de stad. Het was op 1 september 1939 dat de Tweede Wereldoorlog begon, met schoten afgevuurd vanaf het slagschip Schleswig-Holstein. De gevechten in Westerplatte en het martelaarschap van de verdedigers van het Poolse Postkantoor openden een nieuw tragisch hoofdstuk in de geschiedenis van Gdansk. De oorlog en de felle strijd zorgden dat Gdansk volledig werd verwoest.

De wederopbouw nam tientallen jaren in beslag en Gdansk werd opnieuw de grootste Baltische haven en herwon zijn oude glorie. 


In december 1970 legden havenarbeiders in Gdynia en Gdansk het werk neer. De staking werd bruut door de politie onderdrukt en er vielen 41 doden. Pas 10 jaar later in augustus 1980 legden dokwerkers van de Lenin-werf in Gdansk het werk neer. Onder leiding van Lech Walesa waren de stakers ervan overtuigd dat alleen een strategie van geweldloosheid tot succes zou leiden. De staking werd omkeerbaar toen intellectuelen en de oppositie zich bij de stakers aansloten. 

De episode leidde tot de eerste legale, niet communistische vakbeweging achter het ijzeren gordijn; Solidarnosc.

Hiermee stond Solidarnosc aan de wieg van een herenigd Europa na een lange periode van Koude Oorlog.



Poort Lenin-werf
Poort Lenin-werf

__________________________________________________________________

SOLIDARNOSC

Solidarnosc is een Poolse vakbond dat werd opgericht op 17 september 1980 bij de scheepswerf van Gdansk onder leiding van Lech Walesa. Het was de eerste vakbond in een Warschaupact land dat niet werd gecontroleerd door de Communistische Partij.


Solidarnosc vormde in de jaren 1980 een brede anti bureaucratische sociale beweging met hulp van intellectuele arbeiders en de Rooms-katholieke kerk, die van cruciaal belang zou blijken. 


Solidarnosc bepleit geweldloosheid in de activiteiten van haar leden.  In september 1981 werd Lech Walesa tijdens de eerste nationale congres gekozen als president. Ook werd een republikeins programma, de "zelfbesturend republiek" , aangenomen.

De overheid probeerde de vakbond te vernietigen, met de staat van beleg van 1981 en een aantal jaren van onderdrukking. Vanaf 1983 werd de staat van beleg ingetrokken, maar de staat hield grip op zijn burgers en het politieke leven. 

Gedurende de jaren tachtig bleef Solidarnosc alleen bestaan als ondergrondse beweging, ondersteund door de kerk en de CIA. 

Door stakingen overal in het land moest men uiteindelijk met de vakbond beginnen te onderhandelen.


In april 1989 begonnen de Ronde Tafel Gesprekken tussen regering en Solidarnosc dat leidde tot semi-vrije verkiezingen.


Tegen het einde van augustus werd er een coalitie gevormd die werd geleid door Solidarnosc, met Tadeusz Marowiecki als verkozen premier.

Sinds 1989 is Solidarnosc uitgegroeid tot een meer traditionele vakbond. 

Politiek pluralisme, persvrijheid. vrij grensverkeer werd ingevoerd evenals de verandering van planeconomie naar markteconomie.


De invloed van Solidarnosc heeft geleid tot verspreiding van de anti-communistische idealen en bewegingen in de Oostblok landen en verzwakking van hun communistische regeringen.


In april 1989 begonnen de Ronde Tafel Gesprekken
In april 1989 begonnen de Ronde Tafel Gesprekken

"A TRAVELER WITHOUT OBSERVATION

IS A BIRD WITHOUT WINGS"

Moslih Eddin Saadi

"THERE ARE NO FOREIGN

LANDS IT IS THE

TRAVELER WHO IS

FOREIGN"

Robert Louis Stevenson

Helaas werkt de vorige Web Counter niet meer.

Hij is gestopt bij 30.500